Dla pacjenta

Nabyte wady zgryzu, stanowiące najliczniejszą grupę, powstają w ciągu pierwszych lat życia dziecka. Do czynników prowadzących do nieprawidłowego ustawienia zębów należą: używanie nieprawidłowych smoczków, oddychanie przez usta, ssanie kciuka czy wargi, oraz przedwczesna utrata zębów mlecznych spowodowana urazami i przede wszystkim próchnicą, genetyka, przetrwały niemowlęcy sposób połykania, wady wymowy.

Zapobieganiem powstawaniu wad zgryzu należy zająć się od pierwszych dni życia dziecka. Warto zwrócić uwagę na:

• sposób i czas karmienia dziecka (piersią czy butelką),
• stosowanie odpowiednich smoczków uspokajających,
• wczesne wprowadzanie karmienia łyżeczką,
• przyzwyczajanie dziecka do gryzienia i żucia twardych pokarmów.
• niedopuszczanie do powstawania złych nawyków i odzwyczajanie od nich (np. ssanie palca, warg, gryzienie ołówków itp.)

• przedwczesna utrata zębów mlecznych,
• nawyk ssania palca lub smoczka u dziecka powyżej 3 roku życia,
• wada wymowy,
• niechęć dziecka powyżej 3 roku życia do gryzienia twardych pokarmów,
• zmiany w wyglądzie twarzy dziecka niepokojące rodzica (np. asymetria twarzy, wyraźnie cofnięta lub wysunięta bródka), odwrotne zachodzenie zębów - ząb dolny zachodzi na górny.

• ścieranie się zębów,
• bóle głowy w okolicach skroni, uszu i karku niewiadomego pochodzenia,
• trudności z szerokim otwieraniem ust i uczucie zmęczenia mięśni twarzy (zwłaszcza rano),
• wydłużanie się koron zębów,
• tłoczenie się zębów (zwłaszcza w okresie wyrzynania się zębów ósmych),
• rozchwianie się zębów pojedynczych lub grup,
• wrażenie szybkiego starzenia się twarzy w okolicach kątów ust.
• Względy estetyczne

Przed leczeniem ortodontycznym, szczególnie aparatami stałymi, wszystkie zęby muszą być wyleczone, bez osadu i kamienia nazębnego a dziąsła bez objawów zapalenia (rozpulchnienie, zaczerwienienie, krwawienie, bolesność).

W przypadku leczenia aparatem stałym zaraz po jego założeniu oraz kilka dni później (drugi, trzeci dzień) może pojawić się uczucie dyskomfortu, a nawet ból, szczególnie przy gryzieniu twardych pokarmów. Objawy te powinny jednak ustąpić w ciągu tygodnia od rozpoczęcia leczenia a przyzwyczajenie się do aparatu zajmuje zwykle kilka dni. Podobne odczucia, lecz o mniejszym natężeniu mogą wystąpić po aktywacji aparatu. Odstające elementy aparatu mogą drażnić błonę śluzową policzków i warg, ale znakomitym remedium na te uciążliwość jest specjalny wosk, który przykleja się do aparatu, a błona śluzowa szybko przyzwyczaja się do nowych warunków.

Aparaty stałe nie powodują uszkodzeń zębów! Jedynie nieprzestrzeganie prawidłowych zasad higieny przez pacjenta, w nowych warunkach, może prowadzić do odwapnień szkliwa i rozwoju próchnicy.

Ostateczna decyzja w tej sprawie należy do ortodonty, który po przeanalizowaniu wyników badań, rodzaju wady zgryzu i zapoznaniu się z opinią pacjenta, stwierdza czy do osiągnięcia satysfakcjonujących rezultatów leczenia konieczne jest założenie aparatów na oba łuki zębowe.

Są dostępne aparaty estetyczne z zamkami w kolorze zębów (ceramiczne) bądź całkowicie przezroczystymi (z czystego monokrystalicznego szafiru) oraz łuki w kolorze zębów. U niektórych pacjentów istnieje możliwość zastosowania techniki lingwalnej - zamki naklejane są na wewnętrzne powierzchnie zębów.

Braki zębowe, nawet pojedyncze, należy uzupełniać możliwie jak najszybciej od momentu utraty zęba. Utrata nawet jednego zęba może prowadzić do niekorzystnych następstw dla całego układu żucia. Może dojść do wędrówki zębów sąsiednich (przechylanie, obracanie się) i "wydłużania się" dążących do kontaktu zębów przeciwstawnych. To wszystko może doprowadzić do utraty kolejnych zębów. Inne powikłania to: zmiany w stawach skroniowo-żuchwowych, objawiające się porannymi bólami mięśni twarzy i głowy w okolicach skroni, jak również zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Odrębnym problemem są niedostatki natury estetycznej: niepełny uśmiech, skrócenie dolnego odcinka twarzy, zapadnięcie się warg czy nasilone tworzenie się zmarszczek w okolicy ust.

Od wielu lat powszechnie stosowanym w tej sytuacji uzupełnieniem protetycznym jest proteza całkowita osiadająca. Zaletami tego rozwiązania są dostępność i niski koszt, oraz zadowalający efekt estetyczny. Jego wadę stanowi natomiast niski komfort użytkowania. Proteza ta tylko w niewielkim stopniu odtwarza utraconą funkcję żucia, a ze względu na duży obszar podniebienia pokryty płytą upośledza odczuwanie smaku spożywanych potraw.

Rozwiązaniem alternatywnym, zdecydowanie bardziej efektywnie i efektownie odtwarzającym braki zębowe są uzupełnienia oparte na implantach.

Możemy tu wymienić:

• protezy overdenture osadzone na 2-4 wszczepach w żuchwie i w szczęce,
• mosty - oparte na minimum 6 wszczepach w szczęce i 5 wszczepach w żuchwie.

Zdecydowanie zalecamy naszym pacjentom protezy oparte na implantach, gdyż znacznie poprawiają komfort życia!

Aby maksymalnie wydłużyć "żywotność" protez stałych konieczne jest wdrożenie specjalnych zabiegów higienicznych z użyciem dodatkowych (prócz szczoteczki do zębów) przyborów higienicznych. Szczególnej uwagi wymaga okolica przydziąsłowa koron i mostów ze względu na tendencję do gromadzenia się płytki nazębnej i trudności w jej oczyszczaniu.

Polecane przybory to:

• super-floss - sztywne nici dentystyczne mające na pewnym odcinku gąbczaste zgrubienie; sztywną część nitki przeciąga się pod czyszczonym elementem, po czym czyści go częścią gąbczastą;
• irygator - urządzenie działające na zasadzie bicza wodnego; strumień płynu masuje dziąsło, oczyszcza trudno dostępne przestrzenie.

Próchnica to choroba twardych tkanek zęba. Główną przyczyną powstawania próchnicy jest płytka nazębna, składająca się z resztek pokarmowych i bakterii(niedoczyszczone zęby). Bakterie przekształcają dostarczane w pożywieniu cukry w kwasy, które z kolei powodują ucieczkę minerałów ze szkliwa i zębiny, co prowadzi do „rozmiękania” zęba.

Aby skutecznie zapobiegać rozwojowi próchnicy musimy z jednej strony zadbać o wzmocnienie struktury twardych tkanek zęba, co zapewnia:

• odpowiednio zbilansowana dieta (bogata w witaminy i minerały) kobiet ciężarnych i dzieci od urodzenia do momentu zakończenia rozwoju zębów;
• profilaktyka fluorkowa;

Z drugiej strony, jako że bezpośrednią przyczyną próchnicy jest płytka nazębna, główną metodą walki z próchnicą jest skuteczne czyszczenie zębów.

metody wybielania są wysoce bezpieczne, istnieją jednak pewne ograniczenia ich stosowania:

• nie powinny być stosowane u kobiet ciężarnych i karmiących, gdyż nie przeprowadzono badań co do wpływu na rozwijający się organizm;
• nie należy wybielać zębów u dzieci poniżej 18 roku życia, a także u osób z rozpoznaną alergią na nadtlenki i żywice.

W ogromnej przewadze przypadków - tak. Najlepszymi kandydatami do wybielania zębów są pacjenci z naturalnie ciemnymi zębami, z przebarwieniami od kawy, mocnej herbaty, papierosów lub zmianami pochodzenia genetycznego. Jednak żadna z metod wybielania nie daje gwarancji powodzenia w stu procentach. Zdarzają się przypadki bardzo silnych przebarwień opornych na działania środków wybielających np. rozległe przebarwienia poantybiotykowe. Nie są to jednak sytuacje bez wyjścia. Rozwiązaniem problemu są tu licówki ceramiczne lub korony protetyczne zapewniające doskonały efekt estetyczny.

Z licznych badań naukowych wynika, że metody wybielania zębów są zupełnie nieszkodliwe dla szkliwa zębów. Nie dochodzi do osłabienia struktury twardych tkanek zęba, ani zwiększenia podatności na próchnicę.

Niekiedy może wystąpić nieznaczna nadwrażliwość zębów na bodźce termiczne np. zimno, ciepło i zaczerwienienie dziąseł. Jednak zastosowanie specjalnych preparatów znosi tę dolegliwość bezpowrotnie lub mijają same po zakończeniu procesu wybielania.

Aby nie wpływać negatywnie na proces wybielania zębów podczas kuracji nie należy:

• palić papierosów,
• spożywać kawy, mocnej herbaty, czerwonego wina, koloryzowanych napojów, owoców cytrusowych, soków owocowych i leków przeciwko nadkwasocie żołądka,
• stosować jednocześnie innych środków wybielających,
• pić i spożywać posiłków gdy założone są szyny,
• zalecana jest tzw. „biała dieta”.

Preparaty wybielające nie działają na wszystkie wypełnienia kompozytowe czy korony protetyczne. Dlatego wymiana nieestetycznych wypełnień przed rozpoczęciem wybielania nie zawsze ma sens. Wymiana wypełnień przed wybielaniem ma sens gdy są one nieszczelne. Każdy przypadek jest traktowany indywidualnie i decyzję co do kolejności zabiegów podejmuje lekarz. Najodpowiedniejszym na to momentem, z dopasowaniem całości do nowego koloru, jest okres ok. 2 tygodni po zakończeniu wybielania, kiedy to ustala się ostateczny efekt kuracji.

Przed rozpoczęciem kuracji konieczne jest:

• oczyszczenie zębów z osadu i kamienia nazębnego;
• wypełnienie ubytków próchnicowych materiałem prowizorycznym;
• wymiana wypełnień nieszczelnych (materiał prowizoryczny).